Oh, maar je bent zó sociaal

Van de week deed ik mee aan een onderzoek waarbij ze de overeenkomsten en verschillen tussen autisme en hoogbegaafdheid probeerden te onderzoeken. Ik deed mee als hoogbegaafde respondent en na twee vragen wist ik eigenlijk niet meer precies wie ik was. Of eigenlijk, ik las de vragen, wist welke richting ze me op wilden duwen en ik wist niet meer precies hoe ik moest antwoorden. Ik was namelijk bang dat, als ik op een bepaalde manier zou antwoorden, ik als ‘autistisch’ uit de bus zou komen. Dat de onderzoeker mijn antwoorden zou lezen en denken: ‘Hmm, deze chick denkt dat ze hoogbegaafd is, maar eigenlijk is ze een hardcore autist.’
Niet dat ik een probleem heb met autistische mensen, maar mensen denken nu eenmaal vaak dat ik autisme heb. En waarom denk je dat?

-en dat is nou exact waar dit onderzoek om draait en waarom ik mee doe-

Maar toch.

Iets in mij zei dat dit een verkapte, diagnostische test was om potentiële autisten te screenen. Zoiets als: ‘Wij kunnen concluderen dat er bij een significant aantal respondenten twijfels bestaan of zij wellicht autistisch zijn in plaats van hoogbegaafd. Zo is er met zekerheid te zeggen dat één vrouw zeer hoog scoorde op de autisme gerelateerde stellingen. Vervolgonderzoek is nodig om haar met zekerheid te kunnen diagnostiseren als autistisch.’

Dus antwoordde ik de vragen krampachtig. En not sure if bruikbaar.

Maar goed, mensen denken bij hoogbegaafdheid vaak (of vrijwel altijd) aan een soort Asperger (vorm van autisme). En daarbij komt het vooroordeel dat hoogbegaafden niet sociaal zijn en geen inlevingsvermogen hebben. Zo zei laatst iemand tegen mij: ‘Ik heb dan misschien niet zo’n hoog IQ als jij, maar mijn EQ is wel degelijk hoger.’
Goed… Wat bedoel je daarmee?
Ze bedoelde eigenlijk iets waar ik niet echt wat mee kon. Het kwam erop neer dat ik me te veel druk maakte over onrecht en zij niet. Daardoor lag mijn EQ lager dan die van haar.
Aha.

Eigenlijk wilde ik daar niet op ingaan, maar ze ging maar door met het geven van vage argumenten. Soms heb ik het idee dat mensen niet door hebben als een ander geen interesse meer heeft in het verhaal, en daardoor maar blijft door lullen. Ook al is de ander al jaren geleden afgehaakt. Maar goed, ze ging door. Ik zou bijvoorbeeld te veel rekening houden met de gevoelens en gedachtes van andere mensen, ik raakte snel gekwetst en ik dacht ook veel te veel na over irrelevante zaken. Waarvan ik vond dat zij daar wel wat meer over zou mogen nadenken, maar dat zei ik niet.
Dus stop! Ik vroeg: ‘Wat versta jij onder EQ?’
Dat was een oprechte vraag. Hierop vond mijn gesprekspartner mij betweterig en het gesprek werd daarna niet meer hervat. Lag dat aan mij?

Ik vind het sowieso lastig om aan mensen uit te leggen wat hoogbegaafd zijn nou precies inhoudt. Het voelt namelijk een beetje als het weerleggen van vooroordelen. Want zodra ik aangeef dat ik hoogbegaafd ben, dan zeggen vrouwen (ja, echt altijd vrouwen): ‘Oh, maar je bent zó sociaal.’
Maar dat ben ik ook gewoon. Sterker nog, ik ken geen enkele hoogbegaafde die geen sociale skills heeft. Het kost ons alleen veel moeite om ons aan te passen aan het gespreksniveau van een gemiddeld gesprekspartner. Dat kost energie, geeft geen voldoening en na verloop van tijd zeg je steeds minder om energie te sparen. Tenminste in mijn geval. (‘Stacey is altijd zo stil en verlegen’). Maar we vertellen dit nooit aan onze gesprekspartners, want dan voelen mensen zich dom en beledigd. Dat is ook weer niet de bedoeling.

Hoogbegaafden hebben onderling wel allerlei metaforen om hoogbegaafdheid aan niet-hoogbegaafde mensen uit te leggen, maar die metaforen bevatten voor mij altijd te veel tekst. Want iets kort uitleggen vinden wij namelijk ook lastig. Gewoon, omdat de meeste mensen het toch niet in één keer begrijpen. Daarom hebben wij vaak ook het idee dat we alleen maar aan het uitleggen zijn.

Stiekem ga ik ervan uit dat mensen wel uit zichzelf gaan googlen wat hoogbegaafdheid nou precies inhoudt. Tenminste, dat doe ik zelf wel wanneer ik iets niet begrijp. Zoals die keer toen een collega mij vertelde dat hij Asperger heeft. En dat hij daardoor liever in de hoek bleef staan, dan midden in de kroeg. Maar eigenlijk zoekt vrijwel niemand snel iets op en blijft men liever hangen in hun eigen vooroordeel. Ik vertelde ooit aan een collega dat ik hoogbegaafd ben. ‘Ah, dat verklaart een hoop’, zei ze.
Oh echt?
‘Ja, want die keer dat ik je werkplek ingepikt had vond je dat echt niet leuk. Dat vond ik echt ráár van je.